Schermafbeelding 2016-10-21 om 11.50.54.png

'Net als in een huwelijk moet je aan je relatie met je werknemer werken'

Een vraaggesprek met Aukje Nauta en Cristel van de Ven, eigenaren van Factor Vijf. Tijdens de Week van de Ondernemer in Eindhoven spreken zij met ondernemers die meer willen weten over duurzame inzetbaarheid. Ondernemers kunnen een koerskaart spelen en de quickscan doen om te kijken hoe zij duurzame inzetbaarheid van hun werknemers stimuleren en of dat beter kan.

Hoe zit het eigenlijk met duurzame inzetbaarheid? Zijn ondernemers er nou veel mee bezig?
Aukje Nauta: “Nee, dat gebeurt nog onvoldoende volgens mij. Ik las onlangs een aantal studies, waaronder eentje van Ecorys, waarin bedrijven wordt gevraagd wat ze doen aan duurzame inzetbaarheid. Ze zijn er lang niet allemaal bewust mee bezig, maar intussen doen ze wel aan functioneringsgesprekken, maken ze een ontwikkelplan en besteden ze een percentage van het loon aan opleidingen voor de werknemers. Ze beseffen het niet altijd dat dat óók duurzame inzetbaarheid is. Maar het kan echt nog wel een tandje meer.”

Waarom is het zo belangrijk? Kunnen bedrijven niet gewoon hun werknemers een beetje met rust laten?
Aukje: “Juist niet! Ik zie in sommige bedrijven dat er een ontziebeleid ontstaat, wat inhoudt dat oudere werknemers steeds minder hard hoeven te werken. Hun werk wordt lichter gemaakt, ze krijgen extra vrije dagen.”
Cristel van de Ven: “Weet je wat je dan krijgt? Dan kakken die mensen een beetje in, om het ondiplomatiek te zeggen. In plaats daarvan moet je vragen wat ze nog willen leren. Je moet ze uitdagen. Misschien willen ze wel ergens stage lopen, iets doen aan hun gezondheid of aan bijscholing.”
Aukje: “Duurzame inzetbaarheid is een leven lang leren. Het bestaat uit drie componenten: vitaliteit, productiviteit en ontwikkeling. Dat laatste houdt in dat werknemers nadenken en soms zelfs werken aan een plan b. Dat is heel belangrijk: misschien werk je over een aantal jaar niet meer op dezelfde plek of moet je een nieuwe machine leren bedienen.”
Cristel: “Het is belangrijk om vaardigheden op peil te houden door steeds dingen bij te leren, nu meer dan ooit. Denk maar aan de snelle ontwikkelingen in de ict, smart industry en internet of things. Vroeger bediende je de machines, nu zie je door de digitalisering dat je software moet kunnen bedienen om de machines het werk te laten doen.”

Welke concrete oplossingen kunnen werkgevers makkelijk toepassen binnen hun eigen bedrijf? Wat adviseren jullie om als eerste te doen?
Aukje: “Goede vragen stellen. Stel aan een oudere werknemer deze leuke vraag: ‘Wat wilde je worden toen je klein was, wat doe je nu en wat wil je later worden als je groot bent?’ Luisteren is voor sommige ondernemers moeilijk, maar het is wel belangrijk. Houd je mond af en toe, ondernemer. Het draait om wat de werknemer van zijn werk vindt!”

Cristel: “Probeer met al je werknemers af te spreken dat ze één keer per jaar iets doen wat ze spannend vinden. Dat ze net eventjes iets anders doen. En laat ondernemers natuurlijk onze koerskaart spelen en de quickscan invullen. Nog een goede tip: bel eens een ondernemer die naast je zit op het bedrijventerrein. Waarschijnlijk kun je veel van elkaar leren, ook qua hoe je met je mensen omgaat.”

Mkb’ers denken misschien dat duurzame inzetbaarheid minder belangrijk is, en te veel geld kost. Is dat terecht?
Cristel: “De kracht van het mkb is dat het vaak familiebedrijven zijn met lange dienstverbanden waar mensen zich thuis voelen. Er zijn veel langdurige werkrelaties. Dat is heel goed, maar tegelijkertijd neem je dingen voor lief. Er komt een soort sleetsheid in. Wat zit er nog meer in het vat? Net als in een huwelijk moet je werken aan je relatie.”
Aukje: “Hans Biesheuvel van Ondernemend Nederland hamert erop dat het ook gaat om de duurzame inzetbaarheid van de ondernemer zelf. Voor je het weet ben je out of business. Je moet zorgen voor continuïteit en je moet blijven innoveren en kijken wat er allemaal op de markt is.”
Cristel: “Investeren in duurzame inzetbaarheid hoeft zeker niet veel geld te kosten. Ik zou zeggen: word creatief, ga digitaal leren, bekijk filmpjes op YouTube, ga naar gratis congressen. En werk samen met bedrijven in de regio. Je kunt veel van elkaar leren, en je leert het meest van de lessen die je zelf geeft. Maak iedereen deeltijddocent in je bedrijf. Dat is nou zo leuk: mensen leren niet alleen op de formele manier met cursussen, maar ook op informele manieren. 80 procent geeft aan dat ze de afgelopen twee jaar hebben geleerd door gewoon het eigen werk te doen, zo blijkt uit onderzoek van het SCP.”
Aukje: “Laatst ontmoette ik een ondernemend echtpaar. Als ik het me goed herinner hebben ze een elektrotechnisch bedrijf. Een van de medewerkers wilde geen smartphone. Die had nog zo’n ouderwetse Nokia. Ze vroegen me: ‘Hoe pak je dat nou aan? Want hij moet wel mee met de tijd. We merken dat hij niets wil weten van nieuwe technologie.’ Ik zei: ga met hem om tafel, ga het gesprek aan. Dat is zo belangrijk. Hoe graag zou ik dan als een vlieg op de muur willen zitten, om te observeren hoe zo’n gesprek gaat. Want helaas blijven gesprekken vaak oppervlakkig. Je moet zo iemand vragen: waar ben je bang voor? En wat heb je nodig om wél over te gaan op een smartphone? Dat soort dappere gesprekken zijn lastig, maar het moet wel gebeuren.”

Wat doe je met werknemers die niet genoeg uitdaging lijken te hebben in hun werk?
Cristel: “Als het gaat om talentvolle werknemers, moet je je als ondernemer afvragen hoe lang je die nog aan je bedrijf kan binden. Je hebt misschien geen posities beschikbaar zodat hij of zij kan doorgroeien, maar je kunt werknemers wel laten doorontwikkelen. Je kunt ervoor zorgen dat het takenpakket breder wordt en ze op die manier uitdagen. Denk maar eens aan het overdragen van kennis aan collega’s. Dat is een mooie uitdaging. Veel werknemers vinden dat bere-interessant.”
Aukje: “Op een gegeven moment moet je als ondernemer soms mensen laten gaan in de bloei van hun loopbaan. Dan moet je zeggen dat je ze gunt dat ze de wereld ingaan. Besef dat je daaraan een goede ambassadeur van je bedrijf hebt. Je moet breder kijken dan je eigenbelang op korte termijn en wat over hebben voor de loopbanen van je mensen, ook al betekent dat soms dat je ze moet laten gaan.”

Jullie hebben een zogenoemd raketmodel ontwikkeld om te illustreren wat er nodig is om werknemers productief te laten zijn en te zorgen dat ze met plezier naar hun werk gaan. Vertel!
Aukje: “Het raketmodel bestaat uit vijf onderdelen. Je moet ruimte geven om te leren. Dat doe je door mensen te vragen wat ze graag willen leren, wat ze een beetje spannend vinden. Je geeft ze daarnaast autonomie, dus de vrijheid om hun werk op hun eigen manier in te vullen - dat schept vertrouwen. De derde is de dialoog aangaan met elkaar. Luisteren, samenvatten en doorvragen. Dan heb je de i-deals, dat zijn win-windeals voor werkgever en werknemer. Je zorgt ervoor dat werknemers doen wat ze goed kunnen en wat goed is voor het bedrijf. Dat is maatwerk. En last but not least: betrek werknemers bij de koers van het bedrijf. Zo maak je ze mede-eigenaar. Eigenlijk is de kern van dit alles samen te vatten in één woord: liefde. Laat zien dat je van je mensen houdt!”

Als laatste: wat moet je nou absoluut niet doen met je werknemers als het gaat om duurzame inzetbaarheid?
Aukje: “Je werknemers uitbuiten, ze puur en alleen als productiemiddel zien en niet meer dan dat. Ze hebben ook nog een hoofd en een hart. Vergeet dat niet!”

[foto: Claudette van de Rakt, Lighthouse Studio, Breda] 

 

17-10-2016
Delen: