Werkgevers en werknemers in actie tegen ongewenst gedrag op het werk

Ongewenst gedrag op de werkvloer; het komt vaker voor dan je denkt. Meer dan 1,2 miljoen mensen hebben er jaarlijks mee te maken op het werk. Dat betekent dat 1 op de 6 werknemers wordt gepest, gediscrimineerd of geïntimideerd. Het risico op een burn-out of langdurige uitval neemt daardoor toe. Wat voor de een wel meevalt, kan voor de ander namelijk de druppel zijn. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid trapte 6 juni de campagne ongewenst gedrag af.  

Tijdens een congres op 6 juni in de Fokker Terminal in Den Haag trapte minister Asscher de campagne af. Daarnaast wisselden 300 deelnemers, voornamelijk OR-leden en HR professionals ideeën uit hoe je ongewenst gedrag voorkomt en aanpakt, door middel van een theatersessie en diverse praktische workshops. Dat is belangrijk, omdat ongewenst gedrag zoals pesten, (seksuele) intimidatie en discriminatie ernstige gevolgen kan hebben. Niet alleen voor de gepeste zelf, maar ook voor omstanders zoals collega’s, familie, vrienden, het bedrijf en de maatschappij.

Ongewenst gedrag komt in alle sectoren voor. Gemiddeld neemt een slachtoffer van ongewenst gedrag zeven extra verzuimdagen op. De kosten hiervoor bedrag 1,7 miljard euro. Naast de financiële gevolgen van extra verzuim leidt ongewenst gedrag ook tot een slechte sfeer en verminderde betrokkenheid met een verminderde productiviteit en efficiëntie als gevolg. Het is van belang dat werkgevers en werknemers hierover in gesprek gaan met elkaar en op tijd de juiste maatregelen treffen om werknemers goed, gezond, gemotiveerd en productief aan het werk te houden.

Verhalen over ongewenst gedrag
Voormalig Kamervoorzitter Gerdi Verbeet opende de bijeenkomst in de Fokker Terminal met een persoonlijk verhaal over de tijd dat ze als leerkracht werkte in het onderwijs. Ze voelde zich niet gesteund op haar werk als ze ergens mee zat. Op een gegeven moment werd ze tegen haar zin in gezoend door haar leidinggevende. 'Ik was 35 en wist niet wat ik moest doen. Dat was echt vervelend.' Drie aanwezigen in de zaal vertelden hun verhaal over ongewenst gedrag. Een van hen vertelde dat er binnen haar bedrijf een enquête Duurzame Inzetbaarheid is gehouden. 'Het is sindsdien duidelijker voor werknemers wie de aanspreekpunten zijn. Het helpt echt als je in gesprek gaat. Dat is de eerste stap.'

Confronterend en verbijsterend
Verbeet benadrukte hoe belangrijk is dat het thema ongewenst gedrag bespreekbaar wordt. Het begint met bewustwording, om vervolgens samen manieren te bedenken hoe het kan worden aangepakt. Tijdens een theatersessie met twee acteurs en een gespreksleider van Theater als Spiegel werd duidelijk welke vormen van ongewenst gedrag er bestaan. Werknemer Wim roddelde met zijn leidinggevende over collega Joke, die wel eens te laat is. Wim haalde koffie voor zijn collega’s, maar niet voor Joke. Wim maakte ‘grapjes’ en venijnige opmerkingen over de rug van Joke. Voor de aanwezigen een confronterend, verbijsterend en soms moeilijk voorstelbaar maar tegelijkertijd realistisch toneelspel. Dit soort situaties komt echt voor op de werkvloer.

De aanwezigen kregen de kans om in te grijpen toen dezelfde scene voor een tweede keer werd gespeeld. Wat zou jij doen als een werknemer een vervelende grap maakt over een collega die niet aanwezig is of als die collega steeds wordt genegeerd? De betrokken zaal kwam met suggesties om de situatie te verbeteren en het ongewenste gedrag aan te pakken.

Workshops
De deelnemers gingen de diepte in tijdens de workshops met praktijkvoorbeelden en praktische oplossingen voor ongewenst gedrag op de werkvloer, waar ook agressie door derden onder valt. Zo vertelden Peter Peerdeman en Ton Heerschop over Veilige zorg en de dagelijkse praktijk in ziekenhuizen. Er valt een hoop te winnen door als werkgever en werknemer meer te doen aan preventie, door bijvoorbeeld te zorgen voor gastvrijheid, klantvriendelijkheid en goede en heldere communicatielijnen, zowel intern als extern.

Organisatieadviseur en bedrijfskundige Alie Kuiper legde uit wat de gevolgen zijn van pesten, intimidatie en discriminatie en welke factoren een rol spelen. Uit onderzoek van TNO blijkt dat een hoge werkdruk, een lage autonomie van werknemers, het door elkaar lopen van privé en werk, de samenstelling van het team, en de inrichting van de werkplek en werktijden allemaal invloed kunnen hebben op ongewenst gedrag. Als de inrichting van het primaire proces in orde is, zoals de wijze van aansturing en leidinggeven, en er extra wordt geïnvesteerd in preventie, toezicht en opvangstructuren, dan neemt ongewenst gedrag op de werkvloer en langdurige uitval af. Er moet niet alleen beleid worden gemaakt, het moet ook goed worden geïntegreerd in de dagelijkse bedrijfsvoering.

Daarnaast waren er workshops over het voorkomen en bestrijden van agressief gedrag op het werk (Jerome Verstappen), de juridische kaders van ongewenst gedrag (Doef van Kempen), het bespreekbaar maken van ongewenst gedrag (Mariska Pikaart) en het voorkomen van pesten door het creëren van een goede werksfeer (Irma van Steijn).

congres_asscher2 

Vervelende en vernederende ervaringen
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Lodewijk Asscher vindt het pijnlijke cijfers: 1 op de 6 werknemers heeft te makenmet ongewenst gedrag. 'Dat zijn vaak vervelende en vernederende ervaringen. Ik moet denken aan de jonge Amsterdammer van Surinaamse afkomst die steeds - onterecht - moet horen dat hij lui is. Of aan de Rotterdamse stagiair met Marokkaanse achtergrond die van zijn collega’s moet horen hoe vervelend moslims zijn. We moeten mensen meer bewust maken van ongewenst gedrag. Wat kan net wel en wat kan niet? Het is goed om daarover met elkaar te praten. Als ik dit met een wet alleen had kunnen oplossen, dan had ik die geschreven, maar dat kan niet. We moeten samen ongewenst gedrag aan de kaak stellen.'

In een gesprek met de minister vertelden Fenny en Louis over hun ervaringen met ongewenst gedrag. Fenny werd jarenlang gepest op haar werk in een supermarkt. “Ik werkte nog maar 1,5 uur per dag, ik wist niet meer hoe ik naar het werk moest komen. Dankzij mijn arbo-arts ontdekte ik dat ik werd gepest en kreeg ik een coach. Die leerde mij om grenzen aan te geven en die grenzen te bewaken.” Louis, met een Surinaamse achtergrond, kreeg op z’n werk vrijwel dagelijks opmerkingen over zijn huidskleur. 'Een collega noemde me steeds ‘lelijke neger’ als hij me zag, bij wijze van grapje. Maar dat was voor mij geen grap.' Asscher luisterde naar de verhalen en reageerde: 'Het raakt mensen diep als ze worden gepest. Er mag geen cultuur bestaan dat het allemaal maar wordt weggelachen als het over pesten op de werkvloer gaat. Het is zeer moedig dat Fenny en Louis hierover durven te vertellen en het aankaarten. We leven in 2016. Je hebt te zorgen dat iedereen elkaar normaal bejegent. Daar kunnen werkgevers en werknemers samen aan bijdragen,' besluit Asscher.

Bekijk hier de presentaties van de workshops die tijdens het congres gehouden werden. 
Praat mee over ongewenst gedrag op het werk via www.moetochkunnen.nl

09-06-2016
Meer over:
Delen: